SKONTAKTUJ SIĘ
Glukometr a ciągłe monitorowanie glikemii
Powrót do listy artykułów

Mierzenie poziomu cukru

Podstawą prawidłowego leczenia cukrzycy jest regularna kontrola stężenia cukru we krwi, czyli samodzielny pomiar stężenia glukozy we krwi (SMBG, ang. self-monitoring of blood glucose). Dzięki temu jesteśmy w stanie określić, czy liczba i jakość posiłków, aktywność fizyczna oraz dawkowanie insuliny i/lub innych leków przeciwcukrzycowych są odpowiednie, a cukrzyca jest prawidłowo kontrolowana. Celem leczenia cukrzycy jest utrzymanie stężenia cukru we krwi w granicach normy przez jak najdłuższy czas w ciągu każdej doby (tzw. TIR, ang. time in range).

Zatem powstaje pytanie, jak często trzeba mierzyć cukier we krwi, aby uzyskać wiedzę czy cel został osiągnięty. Do niedawna ta kwestia budziła wiele emocji. Głównie po stronie pacjenta, któremu z jednej strony zależało na prawidłowej kontroli cukrzycy, a z drugiej na ograniczeniu dyskomfortu związanego z częstym kłuciem w celu oznaczenia glikemii. Lekarze z kolei namawiali na systematyczne sprawdzanie poziomu cukru we krwi, które wpływa na znaczną poprawę stanu zdrowia. Obecne technologie umożliwiają skuteczną i komfortową walkę z cukrzycą. Prawidłowy poziom cukru we krwi pomagają utrzymać zarówno glukometry, jak i systemy ciągłego monitorowania glikemii.

Czym jest glukometr?

Glukometr to urządzenie, które doskonale znane jest wszystkim chorującym na cukrzycę. Służy do oznaczania stężenia cukru we krwi włośniczkowej pacjenta. Próbki z drobnych naczyń krwionośnych pobierane są kilkukrotnie w ciągu dnia. Zazwyczaj do przeprowadzenia kontroli wystarczy zaledwie kropla krwi.

Na rynku dostępnych jest bardzo wiele urządzeń. Zatem jaki glukometr kupić? Urządzenie powinno przede wszystkim spełniać kryterium błędu oznaczenia, który nie przekracza 15% dla stężeń glukozy ≥100 mg/dl (5,6 mmol/l) i 15 mg/dl (0,8 mmol/l) dla stężeń glukozy <100 mg/dl (5,6 mmol/l) – potwierdzone normą dokładności ISO. U pacjentów wykonujących ≥4 pomiarów dziennie, pomocny bywa program komputerowy do analizy wyników. Warto zwrócić uwagę na takie parametry jak wielkość pobieranej kropli krwi i możliwość jej dokroplenia w razie dostarczenia zbyt małej próbki, czas wykonywania pomiaru, zakres pomiarów i pamięć urządzenia.

Część glukometrów posiada też dodatkowe funkcje, które mogą być dużym ułatwieniem dla pacjenta. Historia pomiarów, średnia pomiarów, flagowanie pomiarów, przypomnienie o pomiarze, pomiar ciał ketonowych, połączenie bezprzewodowe z pompą insulinową lub z aplikacjami do analizy pomiarów to niektóre z nich.

Jak często badać poziom cukru we krwi glukometrem?

Częstość wykonywania pomiarów glikemii należy ustalić z lekarzem. Chorzy leczeni insuliną, metodą wielokrotnych wstrzyknięć lub pompą insulinową, powinni na co dzień wykonywać dobowy profil glikemii, a więc oznaczenia cukru we krwi: rano na czczo, przed i 60-120 minut po każdym głównym posiłku oraz przed snem. Chorzy leczeni wyłącznie dietą powinni wykonywać skrócony profil glikemii raz w miesiącu (to oznacza pomiar na czczo i 2 godziny po głównych posiłkach) oraz oznaczenie cukru we krwi raz w tygodniu o różnych porach dnia. Z kolei chorzy otrzymujący leki przeciwcukrzycowe powinni wykonywać skrócony profil glikemii raz w tygodniu, a oznaczenia cukru we krwi codziennie, o różnych porach dnia. Dodatkowo we wszystkich sytuacjach niestandardowych, takich jak nieplanowana aktywność fizyczna, stres, uraz, dodatkowy posiłek itp., warto skontrolować poziom cukru we krwi. Im więcej rzetelnych pomiarów, tym więcej danych do oceny poprawności leczenia.

Jednak mimo tak częstych pomiarów, obraz wyrównania cukrzycy jest wyrywkowy. W analizie dysponujemy punktowymi danymi z doby, które pośrednio i w oparciu o towarzyszącą diagnostykę, pozwalają wnioskować co do prawidłowości leczenia. Ten obraz diametralnie zmienia zastosowanie ciągłego monitorowania glikemii (CGM, ang. continuous glucose monitoring). Ta innowacyjna metoda stanowi przełom w monitorowaniu cukrzycy. Przy zastosowaniu metody CGM liczba pomiarów rośnie kilkudziesięciokrotnie – z kilku do 288 oznaczeń na dobę. Stężenie glukozy oznaczone jest automatycznie co 5 minut, 12 razy w ciągu godziny, niemal 9 000 razy w ciągu miesiąca, dzięki czemu cukier pozostaje pod stałą kontrolą. Jak to się dzieje?

Czym jest system ciągłego monitorowania glikemii?

Dzięki czujnikowi umieszczonemu pod skórą, pomiar cukru w płynie śródtkankowym wykonywany jest automatycznie. Za pośrednictwem nadajnika umieszczonego na skórze, jest zapisywany w pamięci urządzenia i widoczny w mobilnej aplikacji. Dane mogą również zostać udostępnione w czasie rzeczywistym innym osobom, co ma znaczenie np. u osób starszych.

Glukometr a system ciągłego monitorowania glikemii

CGM nie działa tak samo jak glukometr, dlatego oznaczenie cukru w płynie śródtkankowym wymaga odniesienia do stężenia we krwi. Dwa razy dziennie należy wykonać kalibrację systemu poprzez pomiar glikemii glukometrem i wprowadzenie wartości cukru do systemu CGM. Glukometr mierzy cukier we krwi, a system CGM w płynie śródtkankowym, czyli na kolejnym etapie drogi cząsteczki glukozy do komórek naszego ciała. Dlatego, aby system dostarczał prawidłowe dane, potrzebna jest kalibracja. W ocenie wartości glikemii trzeba również uwzględnić czasowe przesunięcie pomiędzy oznaczeniem cukru we krwi, a jego przenikaniem do płynu śródtkankowego.

Unikalną cechą systemu CGM, dostępną dzięki dużej częstości pomiarów, jest śledzenie zmian glikemii, czyli trendów. Dzięki strzałkom trendu widocznym w aplikacji, pacjent otrzymuje zarówno informację o aktualnej, punktowej wartości cukru, jak i o tym, czy stężenie utrzymuje się na stałym poziomie, rośnie lub spada i czy te zmiany następują gwałtownie, czy nie. Te informacje nie były dostępne wcześniej z braku wystarczającej ilości danych, a mają one niejednokrotnie rozstrzygające znaczenie. Zobaczmy to na przykładzie.

Przyjmijmy, że oznaczenie cukru wskazuje stężenie 85 mg/dl (prawidłowe). Taka informacja wyświetlona na glukometrze upewnia pacjenta, że poziom cukru jest w normie. A jednak w CGM jest dodatkowa wskazówka – strzałka trendu. Inne będzie postępowanie jeżeli strzałka trendu pokaże, że jest to poziom stabilny, a inne jeżeli będzie się gwałtownie obniżał i w krótkim czasie doprowadzi do hipoglikemii. To strzałka trendu, a nie sama glikemia, pozwoli szybko podjąć działania zapobiegające niedocukrzeniu.

System CGM buduje rzeczywistą krzywą glikemii, często ujawniając wahania glikemii, które dotychczas pozostawały nieuchwytne. To pozwala na podejmowanie świadomych i dobrze udokumentowanych decyzji terapeutycznych.

System ciągłego monitorowania glikemii Eversense XL

Co więcej, system CGM Eversense XL jest dodatkowo wyposażony w system alarmów, które powiadamiają pacjenta, jeżeli wartości cukru niebezpiecznie spadają lub rosną, co pozwala na podjęcie wczesnej interwencji i ograniczenie trwania i wielkości ewentualnych hiper- lub hipoglikemii. Ten system „czuwa” nad glikemią przez cały czas i wspiera pacjenta w kontroli leczenia.

Dodatkową zaletą systemu ciągłego monitorowania glikemii Eversense XL jest wysoki komfort jego użytkowania. Jest to urządzenie idealne dla osób, które cenią sobie aktywność fizyczną* i nie chcą z niej rezygnować pomimo choroby. Dyskretne, trwałe i bezpieczne, poprawia swobodę ruchu i na bieżąco kontroluje stan pacjenta. Działa do 180 dni**, a dzięki wygodnej aplikacji na smartfonie możemy stale sprawdzać poziom glukozy.Walka z cukrzycą nie musi być uciążliwa. Wystarczy odpowiednio dopasować metodę leczenia do swoich potrzeb. Należy pamiętać, że monitorowanie glikemii jest podstawą skutecznego leczenia cukrzycy. Służą temu zarówno glukometr, jak i CGM. Ich wspólne stosowanie znacząco poprawia jakość życia i znacząco wspomaga trudną walkę z chorobą.

*Każdy chory na cukrzycę planujący uprawianie sportu wymaga indywidualnego uzgodnienia z lekarzem prowadzącym form aktywności fizycznych, intensywności ćwiczeń i zasad postępowania.

**Czujnik Eversense XL pracuje do 150 dni, ale może zapewniać stały odczyt stężenia glukozy do 180 dni

Bibliografia:

  1. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2019. Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego. Diabetologia Praktyczna 2019, tom 5, numer 1.
  2. Lind M, Polonsky W et al. Continuous Glucose Monitoring vs Conventional Therapy for Glycemic Control in Adults With Type 1 Diabetes Treated With Multiple Daily Insulin Injections. The GOLD Randomized Clinical Trial. JANA 2017; 317(4):379-387. Doi:10.1001/jama/2016.19976
  3. Christiansen MP, Klaff LJ et al. A Prospective Multicenter Evaluation of the Accuracy and Safety of an Implanted Continuous Glucose Sensor: The PRECISION Study. Diabetes Technology & Therapeutics volume 21, number 5, 2019. Doi: 10.1089/dia/2019.0020
  4. Deiss D, Szadkowska A et al. Clinical Practice Recommendations on the Routine Use of Eversense, the First Long-Term Implantable Continuous Glucose Monitoring System. Diabetes Technology & Therapeutics volume 21, number 5, 2019. Doi: 10.1089/dia/2018.0397